شیشَک نر است یا ماده؟ بررسی کامل کله پاچه شیشک

مزایای کله پاچه شیشَک (کله پاچه بره نر جوان) در کله پزی ها 

توضیح مختصر

کله پاچه شیشک (بره نر جوان) به دلیل کیفیت و خواص تغذیه‌ای برتر، در طباخی‌ها بسیار مرسوم و مورد توصیه است.

شیشک چیست؟ “شیشک” به گوسفند نر تازه‌بالغی گفته می‌شود که معمولاً بین شش ماه تا یک سال سن دارد. گوشت این حیوان لطیف و ارزش غذایی بالایی دارد.

چرا کله پاچه شیشک (بره نر جوان) برتر است؟

تفاوت با کله پاچه میش (گوسفند ماده): اصطلاح “شیشک ماده” اشتباه است و به گوسفند ماده “میش” گفته می‌شود. کله پاچه میش ممکن است سفت‌تر بوده و دیرپزتر باشد. همچنین از نظر حجم و کیفیت غذایی نسبت به شیشک نر در اولویت پایین‌تری قرار دارد.

تشخیص بره نر جوان: می‌توان از روی دندان‌ها (دندان‌های متوازن‌تر در شیشک نر) و یا وجود یک فرورفتگی حاوی مو روی گونه (نشانه گوسفند بودن) آن را تشخیص داد. دندان گوسفند شیشک تقریبا یک اندازه است و این یکی از راه های تشخیص کله شیشک از میش و بز است.

بخش‌های مفید و نکات پخت: تمام بخش‌های کله پاچه نر از جمله بناگوش، پاچه، زبان، مغز، چشم و به خصوص سیرابی شیردان گوسفندی از نظر غذایی بسیار ارزشمند هستند. استفاده از ادویه‌جات مناسب مانند پودر زنجبیل پودر دارچین و پودر سیر و یا حتی ادویه کله پاچه همچنین فلفل دلمه ای و پیاز می‌تواند به بهبود طعم و از بین بردن بوی زُهم آن کمک کند.

بره شیشک یعنی چی؟ شیشک در گویش بختیاری به گوسفند تازه‌ بالغ اطلاق می‌شود که معمولاً در حدود شش ماه تا یک سال سن دارد. این گوسفند به دلیل سن مناسب و گوشت لطیف، در طباخی‌ها ارزش غذایی بالایی دارد.

این اولین سوال پرتکرار مخاطبین هست که می پرسند: آیا گوسفند شیشک نر است یا ماده؟ که پاسخش گوسفند نر جوان 6 الی 1 ساله است. کله پاچه جز مقوی‌ترین غذاهای سنتی ایران به‌حساب می‌آید. خواص کله پاچه و و جود پروتئین، چربی طبیعی، ویتامین‌ها و ماده معدنی باعث شده است که کله پاچه بعنوان بهترین و سالم ترین غذای بیرونی نام برده شود.

سایت طباخی ها | مرجع تخصصی کله پاچه در ایران یکی از مراکز آنلاین ارائه کله پاچه شیشک است و برخی از طباخی ها و همچنین قصابی‌های بسیار زیادی نیز هستند که کله پاچه خام مثل کله کدو و یا سایر آلایش دامی گوسفندی و گوساله را نیز به فروش می‌رسانند.

 

حال سوال پیش می‌آید که چرا پیشنهاد می شود در کله پزی ها از کله پاچه بره شیشک (نر جوان) استفاده شود. حتی در حوزه قربانی کردن مرغ و خروس نیز در ابتدا اولویت با خروس جهت ذبح شدن، داده می‌شود. در این بخش ما قصد داریم به بررسی این سوال بپردازیم که چرا در کله پزی بهتر است از کله پاچه نر استفاده شود. 

چرا بهتر است از کله پاچه شیشک و یا بره نر استفاده شود؟

استفاده از محصولات و فراورده های دامی بخصوص کله پاچه و سیرابی خام و همچنین گوشت شیشک و بره شیشک نر جوان و ماده و کمی نیز بز در میان مردم رواج دارد اما اولویت در استفاده از کله پاچه بعنوان بهترین صبحانه رژیمی و مقوی و همچنین درجه بندی بهترین گوسفند، با گوشت شیشک است و پس از آن گوسفند ماده و در درجه سوم بز. و تمثیلی که بتواند این تفاوت را ملموس کند، تفاوت بین طلا و نقره و برنز است. 

علت استفاده از شیشک نر در بیشتر کله پزی ها به شرح زیر است:

1. اولین مورد حجم غذایی و بالاتر بودن ارزش غذایی و فواید کله پاچه بره شیشک نر نسبت به کله پاچه ماده است. معمولاً سایز بخش‌های مختلف شیشک نر نسبت به کله پاچه ماده می‌تواند بسیار متفاوت باشد بااین‌حال این دلیل جزء دلایل اولیه است.

ولی باید این مورد را به خاطر بسپاریم که همیشه شناخت این دلایل اولیه ما را در رسیدگی به سایر دلیل ها یاری خواهند داد.

2.   از لحاظ قانون شرعی نیز بیشتر به سراغ کله پاچه شیشک می‌روند که بیشترین مصرف افراد در سبد غذاییشون کله پاچه بره نر در مقایسه با ماده است.

 این مورد یکی از مهم‌ترین در خصوص مصرف کله پاچه نر به‌حساب می‌آید. در واقع در کلیه مکاتب همیشه حیوان نر شکار می‌شود و حیوان ماده معمولا شکار نشده و دست نخورده خواهد بود ولی در برخی جنسیت‌ها مثل مرغ‌ها می‌توان استثنایی در نظر بگیریم. ولی در ذبح‌های ادیان روایت داریم که باید همیشه به سراغ جنسیت نر برویم.

3. منبع ویتامین و مواد مغذی که در کله شیشک نر وجود دارد به‌راحتی در بدن جذب می‌شود. نکته مهمی که باید در نظر داشته باشید این است که کله پزی های معتبر و خوب سعی می‌کنند با ارائه بهترین کله شیشک نر نظر مشتری را به خودشان جلب کنند. 

نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشید این است که کله پاچه نر اگر به خوبی سرو شود می‌تواند طعم به یاد ماندنی‌ترین غذا را به شما ارائه دهد.

4. تمیزکردن کله پاچه شیشک نر نیز می‌تواند به دلیل ساختار زیستی که دارد نسبت به کله پاچه ماده سریع‌تر انجام گیرد. درعین‌حال استفاده از روش آتش برای تمیز کردن کله پاچه می تواند طبیعی ترین و سالم ترین روش تمیز کردن قلمداد شود.

5. بوی زُهم گوشت شیشک نسبت به کله پاچه ماده سریعتر از بین می‌رود. به این ترتیب شما می‌توانید با استفاده از چند حبه سیر و چند عدد پیاز به راحتی بوی زُهم کله پاچه را از بین ببرید.

این مورد جز نکات بسیار مهم در هنگام سرو کردن کله پاچه به حساب می‌آید و به هیچ عنوان نمی‌توانیم از این نکته در هنگام پخت ساده بگذریم. استفاده از ادویه جات طبیعی در هنگام طبخ کله پاچه به ما کمک می‌کند تا طعم آن را نیز به خوبی بهبود دهیم. این طعم بهتر می‌تواند به ما کمک کند تا مزه غذای خوبی را نیز از این غذای سنتی بچشیم.

تفاوت گوسفند شیشک و شیشک ماده

در ادامه به ویژگی‌های مربوط به تفاوت‌ها اشاره خواهیم داشت:

در ابتدا باید گفت اصطلاح شیشک ماده غلط است و به گوسفند ماده میش گفته میشود و گوسفند شیشک گوسفند نر اطلاق می شود.

و البته در کله پزی ها شما می‌توانید بیشتر از گوسفند شیشک بره نر جوان سفارش دهید و شیشک ماده به ندرت در کله پزی ها یافت می شود. چرا که گوشت آن کمی سفت تر است اما روغن بیشتری پس می دهد. 

درعین‌حال شاید برخی بخش‌های کله پاچه ماده را نیز سرو می‌کنند ولی به دلیل اینکه سن گوسفند ماده ممکن است بالا باشد و بعد تحت ذبح قرار گیرد، این امر در روند سرو به دلیل دیرپز بودن گوشت آن می‌تواند کمی چالش برای شما در هنگام خوردن ایجاد کند. 

البته شما می‌توانید از طریق برخی راه‌ها این چالش‌ها را از بین ببرید.

این غذای عالی نسبت به کله پاچه ماده اگر به همراه‌ ترشی مصرف شود دیرهضم نخواهد بود و خیلی زود به دلیل سوختن چربی‌ها هضم می‌شود.

اما از نظر هزینه ای تفاوت خاصی را نمی‌توانیم بین این دو نوع کله پاچه در نظر بگیریم و شاید بنوعی با کمترین اختلاف قیمت، شیشک کمی بالاتر دارد. 

طریقه تشخیص کله پاچه جوان (کله شیشک)

جهت تشخیص شیشک یا تشخیص کله پاچه بره نر جوان از میش و بز و دانستن فرق کله پاچه نر و ماده، می توانیم از این روش ها استفاده کنیم:

1- در فاصله کمی از چشم و روی گونه، یک حالت تو رفتگی حاوی مو وجود دارد که این نشاندهنده گوسفند بودن کله پاچه است که اگر این غده نباشد نشانه بز بودن کله پاچه است.

2- تشخیص شیشک (کله پاچه نر جوان) از روی دندان های گوسفند، راهکاری دیگری است که می توان نر بودن کله پاچه را تشخیص داد. دندان های وسطی گوسفند ماده (میش) و بز، درازتر از کله شیشک است. دندان های شیشک، بصورت تقریبا متوازن و با کمی اختلاف هم اندازه هستند اما دندان های وسطی میش و بز به نسبت سایر دندانهای آن بلندتر است.

دلیل اصلی استفاده از این غذای سنتی در اکثر فروشگاه‌ها چیست؟

دلیل اصلی استفاده از این غذای سنتی در اکثر فروشگاه‌ها این است که گوشت گوسفند نر در مقایسه با گوسفند ماده گرمی و تری بیشتری دارد و طبع آن بیشتر به گرمی گرایش دارد تا به سردی. 

همانطور که میدانید PH بدن انسان بین 7.2 تا 7.4 دهم است و کمی از حالت 7 که خنثی نام دارد، بسمت گرمی گرایش دارد و به همین خاطر فرد باید در تلاش باشد که طبع بدن خود را گرم نگه دارد تا سلامت خون و اندام خود را بهینه و بیمه کند. 

و در هنگام ذبح گوسفند، بیشتر افراد گوسفند نر را برای ذبح انتخاب می‌کنند. این مورد هم ممکن است دلایل شرعی داشته باشد و هم ممکن است که از نظر منبع غذایی برای افراد بسیار غنی تر نیز باشد.

بااین‌حال توجه به این نکته نیز ضروری است که استفاده از گوشت شیشک نر در بیشتر منابع بیشترین توصیه را شده است و شما نیز می‌توانید هم از قصابی ها کله پاچه بره نر را خریداری کنید و هم در کله پزی ها این غذای سنتی را بصورت خام یا پخته تهیه کنید.

درعین‌حال در خصوص ذبح در مناسبت های مختلف و در رسوم های مختلف، معمولا به‌جای انتخاب مرغ، خروس را ذبح می‌کنند. این مورد بیشتر در روایات و احادیث توصیه شده است و یک جنبه فرهنگی را نیز می‌توانیم برای این مورد در خصوص ذبح در نظر بگیریم.

کدام بخش کله پاچه نر مفید است؟

تمامی بخش‌های کله پاچه گوسفندی نر از اهمیت بسیار بالایی در حوزه غذایی برخوردار است. مثل بنا گوش، پاچه، زبان، مغز، چشم و مخصوصا سیرابی و شیردان شیشک که اگر از خواص سیرابی و شیردان باخبر شوید، مطمئنا آنرا در سبد غذایی خود جای خواهید داد. درمان معده درد، افزایش اسپرم، تقویت مو و ناخن ها، کمک به درمان کم خونی، و …. بخشی از خواص سیرابی شیردون بخصوص خواص سیرابی برای مردان است. برای جذب ویتامین های گروه ب، می توانید از زبان و سیرابی شیشک استفاده کنید و از خواص این ویتامین بسیار مهم، بهره مند شوید. 

پاچه گوسفند نر سرشار از کلاژن و کلسیم است. این مورد به دلیل پرورش گوسفند مربوطه در مراتعی است که او راه‌رفته و غذاخورده و به‌طورکلی روند جذب کلسیم او در پاچه در بالاترین حد ممکن قرار گرفته است. 

درعین‌حال بافت‌های ماهیچه‌ای در این غذای خوشمزه نسبت به کله پاچه ماده بسیار کشیده به نظر می‌آیند.

این مورد را باید در نظر داشته باشید که کله پاچه نر منبع غذایی بسیار بالایی را از نظر حجمی نسبت به کله پاچه ماده می‌تواند به شما ارائه دهد و این مورد نیز یکی از مهم‌ترین دلایلی است که نشان می‌دهد چرا در کله پزی ها بیشتر از کله پاچه نر استفاده می‌شود. 

استفاده از ادویه جات در این غذای سنتی

برای پخت شیشک جوان شما می‌توانید از بهترین ادویه جات مناسب این غذا استفاده کنید. استفاده از بهترین ادویه ها نه تنها باعث خوشمزه شدن این غذا می‌شود؛ بلکه می‌تواند به‌عنوان یک مکمل دارویی و درمانی در جهت بهبود بدن در کنار سرو این غذای خوشمزه در نظر گرفته شود.

درعین‌ حال کله پاچه خام ماده باتوجه‌ به بافت و ساختاری که دارد ممکن است دیرپز باشد و کمی هم سفت تر باشد.

بررسی بافت کله پاچه نر نسبت به ماده؟

بافت و ساختار کله پاچه نر همان‌طور که در قسمت‌های قبل در این مقاله به آن اشاره داشتیم، حجم نسبتاً بیشتری از لحاظ وزنی دارد. از نظر اندازه می‌توانیم تفاوت‌های بسیار زیادی در خصوص کله پاچه نر نسبت به کله پاچه ماده در نظر بگیریم. 

کله پاچه نر در حالت کلی چربی کمتری به نسبت کله پاچه ماده دارد و افرادی که ناراحتی‌های قلبی و عروقی دارند بهتر است کمتر به سراغ مصرف کله پاچه ماده و کله پاچه بز بروند.

آبگوشت این غذای خوشمزه چه خاصیت‌هایی دارد؟

آبگوشت کله پاچه با گوسفند نر خاصیت‌های بسیار بالایی را به خودش اختصاص می‌دهد. نکته مهمی که باید در نظر بگیرید این است که این آب بخاطر پخت طولانی مدت کله پاچه و استخراج عصاره آن داخل آبگوشت، تقریباً تمامی املاح و ویتامین‌های داخل کله پاچه را در خودش دارد.

ولی باید به این مورد توجه داشته باشیم که به میزان کافی باید مصرف شود و از مصرف بی رویه آبگوشت کله پاچه نیز مثل تمامی غذاها و خوراکیها پرهیز کنید.

کله پاچه نر بر روی استخوان چه تاثیری دارد؟

کله شیشک جز آن دسته از غذاهایی است که غضروف سازی بسیار بالایی دارد. که در حوزه مغز استخوان بدن انسان می‌توانیم در نظر بگیریم. کله پاچه بیشترین تاثیر را بر روی مغز استخوان دارد و در نهایت استخوان بدن انسان به خصوص در ناحیه زانو را به غضروف سازی تحریک می‌کند. 

در این بخش ما به بررسی این سوال پرداختیم که شیشک چیست؟ و آیا شیشک نر است یا ماده؟ و اینکه چرا در کله پزی ها بهتر است از کله پاچه بره شیشک (بره نر جوان) و به عبارتی گوشت شیشک استفاده شود. با این حال به این نتیجه رسیدیم که شیشک گوسفند نر است.

و اینکه بررسی شد که چرا بر اساس موارد فرهنگی و علمی بهتر است که از کله پاچه نر استفاده کنیم.

از نظر خاصیتی نیز می‌توانیم بگوییم که گوشت شیشک ارزش غذایی ماندگار‌تر و بیشتر و درجه 1 را نسبت به کله پاچه ماده و بز به خودش اختصاص می‌دهد.

در عین حال توجه به این نکته نیز ضروری است که افراد بسیار زیادی نیز هستند که دوست دارند هر چند وقت یک بار کله پاچه بخورند و به این ترتیب مصرف کله پاچه نر به آنها بیشتر توصیه می‌شود.

بیشتر بخوانید: معرفی لیست بهترین کله پاچه تهران

بیشتر بخوانید: طرز تهیه کله پاچه گوسفندی

سوالات متداول:

❓ طریقه تشخیص کله پاچه جوان چگونه است؟

برای تشخیص سن گوسفند و بز تا ۵ سالگی، دندان‌ها معیار دقیقی هستند. آن‌ها در بدو تولد بدون دندان متولد شده و تا ۳ ماهگی تمام دندان‌های شیری‌شان درمی‌آید. این دندان‌های شیری تا ۱۸ ماهگی باقی می‌مانند. با افتادن دندان‌های شیری و ظاهر شدن اولین جفت دندان‌های دائمی پیشین مرکزی، سن گوسفند بین ۱ تا ۱.۵ سال تخمین زده می‌شود.

❓ شیشک چیست؟

شیشک گوسفندِ نر تازه‌بالغی است که معمولاً بین شش ماه تا یک سال سن دارد و هنوز به گوسفند قوچ (بالغ) تبدیل نشده است. گوشت این حیوان هنگام پخت عطر و طعم بسیار لطیفی دارد و در کله پزی ها نیز از کله پاچه شیشک جهت پخت استفاده می کنند.

❓ سیرابی شیشک هم داریم؟ از کجا باید تهیه بشه؟

بله سیرابی شیشک هم بخاطر بافت نرم آن بیشتر مورد توجه است و زمان پخت به مراتب کمتری هم در مقایسه با سیرابی میش و سیرابی بز دارد. جهت تهیه می تونید به سایت طباخی ها مرکز فروش سیرابی خام در تهران مراجعه کنید.

❓چطور می توان هنگام خرید کله پاچه، از روی دندان گوسفند شیشک را تشخیص داد؟

دانستن فرق کله پاچه نر و ماده کار دشواری نیست. یکی از این راه ها اینست که دندان های گوسفند شیشک تقریبا به یک اندازه هستند اما گوسفند میش و بز، دو دندان جلویی‌شان، کمی بلندتر از بقیه دندان هایشان است.

❓ تشخیص کله پاچه نر از ماده چه تأثیری در طعم آن دارد؟

جهت تشخیص کله پاچه نر از ماده می توانیم به چند عامل توجه کنیم. ابتدا چاله زیر چشم که نشانه نر بودن است، و دوم دندان های شیشک که در مقایسه با میش که دو دندان جلوییش بزرگتر از بقیه است، دندان های شیشک، همگی تقریبا در یک سطح هستند.
کله پاچه نر در مقایسه با ماده، زمان پخت کمتری را صرف می کند و دارای درجه یک بهترین نوع کله پاچه است.

کله پاچه میش در جایگاه دوم و کله پاچه بز از درجه کیفیت سوم برخوردار است.

❓ در کله پاچه گوساله هم اصطلاح شیشک وجود داره؟

خیر در کله گاو و فرآورده های گاوی این اصطلاح رواج ندارد و مختص گوسفند است.

❓ تفاوت شیشک و بره در چیست؟

این سوال را باید بگونه ای تغییر دهیم. تفاوت شیشک و میش و بز. چرا که شیشک بالغ شده ی همان بره است.