از جمله غذاهای مقوی که در بین غذاهای سنتی داریم، غذای کلهپاچه است. کلهپاچه برای افراد با مشکل ضعف عمومی، لاغری، بسیار مفید است و برای وزنگیری افراد لاغر نیز توصیه میشود.
اما در افرادی که چاق هستند و بدنهای فربهای دارند، لازم است که کمتر استفاده شود.
همینطور افرادی که دچار مشکل چربی خون هستند، بایستی مراقبت کنند. هرچند معمولاً استفادۀ گاهی اوقات از کلهپاچه بدون مشکل است. افرادی که معدههای ضعیف دارند بهتر است با کمی ادویهجات این غذا را میل کنند که هضم آن بهتر و آسانتر شود.
سیرابی و شیردان، برای تقویت معده بسیار مفید است مخصوصا در افرادی که معدههای ضعیف دارند.
مرحوم بوعلی سینا معتقد است که هرجای گوسفند برای همان عضو بدن بسیار مفیده. ما شعارمان در این مرکز اینه که غذای شما دوای شما، و دوای شما غذای شماست. شعار دیگر ما اینست که بگو چه میخوری، تا بگویم کیستی. اما در خصوص کله و پاچه، پاچه بخصوص پاچه گوسفند که کلهپزیهای تهران همه گوسفندی استفاده می کنند، اینها پر از کلسیم، فسفر، پتاسیم، منیزیم است و همراه با املاح و مواد بسیار باارزشی داره، آن کسانی که تراکم استخوان دارند، یا استخوانهاشون ضعیفه، بهشون توصیه میکنیم حداقل هفتهای بروند کلهپزی ، دوتا پاچه بخورند و با نارنج یا آبِ لیموترش. کله پاچه زبانش و گوشتش چشمش بناگوشش اینها همه پر از ویتامین و خاصیت هستند، متنها مشروط بر اینکه در خوردنش افراط نکنند. یعنی اگر میخورند، هر دو هفته یکبار بخورند و وقتی هم که خوردند، بسوزونند. پیاده روی و راهپیمایی تند که عرق کنند سموم بدنشون از طریق تعریق دفع بشه. و سیرابی هم برای دستگاه گوارش بسیار خوب است و بسیار تاکید شده.
کلهپاچه غذایی مقوی است که برای افرادی که در صحت کامل هستند و اهل ورزش و فعالیت بدنی روزانه هستند و برای کودکان در سنین رشد غذایی مناسب است. البته هر کدام از اجزای کلهپاچه، مزاج متفاوتی دارد که توجه به آنها اهمیت دارد.
با وجود مقوی بودن این غذا، به دلیل وجود غلظت بالای این غذا در افرادی توصیه به مصرف مداوم و زیاد آن نمیشود. از جمله افراد مبتلا به بیماریهای قلبی، افراد مبتلا به چربی خون و افراد مبتلا به فشارخون و افرادی که چاق هستند به ویژه چاقی شکمی دارند. آب کلهپاچه منبعی غنی از کلسیم و املاح معدنی است که چنانچه توصیه شد با توجه به غلظت میتوان چربی روی آ« را گرفت و بقیه مایع را در افرادی که کاهش املاح معدنی دارند از جمله افراد مبتلا به پوکی استخوان مورد استفاده قرار داد، البته چنانچه گفته شد افراد مبتلا به بیماریهای مطرح شده در قبل، در مصرف کلهپاچه و آب کلهپاچه مداومت مصرف نداشته باشند. کلهپاچه را میتوان همراه با مصلحات آن از جمله سرکه و آبلیموترش و ادویهجاتی مانند فلفل و آویشن مصرف کرد.
همانگونه که همگان مطلع هستند کلهپاچه در زمان صفویه توسط حکما و دانشمندان بزرگی ساماندهی گردید. بطوریکه در ایران بزرگ فرهنگ شد و کماکان منافع آن غیرقابل انکار است. مصرف کلهپاچه در صبحانه و سیرابی همراه جگرسفید به عنوان عصرانه جزء خوراکهای تثبیتشده فرهنگ ایران بوده و کماکان گرچه این آداب کمرنگ شده است اما خوشبختانه ادامه دارد. همگان بدانند که تاثیرات بسزای کلهپاچه زمانی تبلور دارد که همراه انار مصرف شود بدین دلیل همیشه از کلمه کلۀالنار یعنی کله به همراه انار و برای حلیم هم از کلمه حلیمالانگور بکار میرفته است. کلهپاچه چنان وصف شده است که هر قمستی از آن میتواند عضو همشکل بدن انسان را فایده برساند. توجه: 1- حتماً با ادویهجات مصرف شود خصوصاً دارچین 2- هرگز کله با پاچه همزمان میل نشود و پخت آن نیز جداگانه صورت بگیرد.
هر عضوی مشباهت تقویت عضو دارد.
کسانی که پلاکت خونشان پایین است، روزانه نصف مغز گوسفند را بکوبند و مصرف کنند.
آبگوشت کلهپاچه را بعد از پخت داخل یخچال بگذارند تا روغن آن روی آب بیاید و آنرا جدا کنند و ژلاتین آبگوشت را مصرف بکنند.
و لعاب پاچه آنرا میتوانند بصورت قالب در فریزر بگذارند و در انتهای پخت، یک استکان سرکه به آب اضافه کنند تا کلسیم استخوان داخل آب هدایت شود.
سیرابی برای ویار خانمهای باردار مناسب است و جهت درمان کم خونی و تقویت معده و هضم بسیار مفید است.
لیموترش، نارنج، سرکه طبیعی به همراه دارچین جزء مصلحات این غذا شناخته شده است که بخاطر لُزوجت و غلطت این غذا به هضم آن کمک میکند.
و از آن طرف خوردن انگور و انار بعد از کلهپاچه نهی شده، زیرا انار قابض است ولی کلهپاچه غذایی دیرهضم و نیاز است که مدت طولانیتری در معده هضم صورت میگیرد.
هرآنچه که موجب افزایش آگاهی و علم مردم و در نهایت سلامتی مردم شود قابل تقدیر است. کتاب حاضر (داروی داغ) با تلاش و صرف وقت زیاد در اختیار عموم مردم قرار گرفته است. با مطالعهی کتاب، نکات بسیار خوب و ارزندهای از آن میشود بهره گرفت. لکن باید توجه داشت که اولاً زیادهروی در این خوراک قطعاً مضر است ثانیاً در بین مزاجهای مختلف، افراد خشک مزاج بیشتر میتوانند کلهپاچه میل نمایند و افراد دموی هم به تعادل؛ افراد بلغمی مزاج کمترین گروه هدف جهت استفاده از این خوراک لذیذ میباشند. (افراد سردمزاج میتوانند که مقداری ادویه گرم از جمله دارچین به این خوراک اضافه کنند و سیرابی برای اکثریت افراد دچار مشکل خشکی مری، رودهها و افراد بیمار دارای یبوست مفید است. افراد گرممزاج صفراوی و دموی حتماً باید با این خوراک مقداری سرکه، آبلیموی طبیعی یا آبغوره میل کنند تا مُصلحات این تغذیه رعایت شود. کلهپاچه گوسفندی در طب سنتی بیشتر توصیه گردیده است و خوردن سیرابی و پاچه بسیار ارزشمند است. برای افراد با چربی بالا و کبد چرب، خوردن مغز و کلهپاچه چرب توصیه نمیشود. درصورتی که بیماریهای قلبی از جمله گرفتگی عروق کرونری و یا فشارخون بالا دارید از خوردن این خوراک پرهیز کنید و اگر خودتان توانایی طبخ ندارید، حتما از طباخهای دارای تایید صنف مربوطه این خوراک را تهیه نمایید.
